আল্লাহৰ ওচৰত পৰম মুখাপেক্ষিতা

শ্বেইখ আব্দুৰৰহমান আছ-ছাআদীৰ তাফছিৰ

মুছা (আঃ)-এ তেওঁলোক দুগৰাকীৰ প্ৰতি কোমলতা আৰু দয়া দেখুৱালে, আৰু তেওঁলোকৰ বাবে পানী খুৱালে; তেওঁ তেওঁলোকৰ পৰা কোনো পাৰিশ্ৰমিক বিচৰা নাছিল, আৰু তেওঁৰ উদ্দেশ্য আল্লাহ তা‘আলাৰ সন্তুষ্টিৰ বাহিৰে আন একো নাছিল। তেওঁ তেওঁলোকৰ বাবে পানী খুৱাই দিয়াৰ পিছত—সেই সময় আছিল প্ৰচণ্ড গৰমৰ মাজভাগ, যাৰ প্ৰমাণ হৈছে আল্লাহৰ বাণী: «তাৰ পিছত তেওঁ ছাঁৰ ফালে আঁতৰি গ’ল»—পৰিশ্ৰমৰ পিছত সেই ছাঁত জিৰণি ল’বলৈ গ’ল। সেই অৱস্থাত তেওঁ নিজৰ প্ৰতিপালকৰ ওচৰত জীৱিকা বিচাৰি ক’লে: «হে মোৰ প্ৰতিপালক!

তুমি মোৰ প্ৰতি যি কল্যাণ অৱতীৰ্ণ কৰা, মই তাৰ মুখাপেক্ষী»—অৰ্থাৎ, তুমি যি কল্যাণ মোৰ ওচৰলৈ পঠিয়াই দিয়া আৰু মোৰ বাবে সহজ কৰি দিয়া, মই তাৰ প্ৰতি প্ৰয়োজনগ্ৰস্ত। এইটো তেওঁৰ অৱস্থাৰ জৰিয়তে কৰা প্ৰাৰ্থনা আছিল। অৱস্থাৰে কৰা প্ৰাৰ্থনা মুখেৰে কৰা প্ৰাৰ্থনাতকৈ অধিক প্ৰভাৱশালী। তেওঁ এই অৱস্থাত নিজৰ প্ৰতিপালকৰ ওচৰত বিনয় কৰি প্ৰাৰ্থনা কৰি থাকিল। আনহাতে, সেই দুগৰাকী মহিলা নিজৰ পিতৃৰ ওচৰলৈ উভতি গ’ল আৰু ঘটা কথাখিনি তেওঁক জনালে।

ইমাম ইবন কছীৰৰ তাফছিৰ

আল্লাহ তা‘আলাই কৈছে: «তেওঁ তেওঁলোকৰ বাবে পানী খুৱালে»। আবু বকৰ ইবনু আবি শাইবাই কৈছে: আমাক আব্দুল্লাহে বৰ্ণনা কৰিছে; ইছৰাঈলে আমাক আবু ইছহাকৰ পৰা, তেওঁ আমৰ ইবনু মাইমূন আল-আওদীৰ পৰা, আৰু তেওঁ উমৰ ইবনুল খাত্তাব (ৰাঃ)-ৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিছে যে মুছা (আঃ) যেতিয়া মাদয়ানৰ পানীৰ ওচৰত উপস্থিত হ’ল, তেতিয়া তেওঁ তাত মানুহৰ এটা দলক পশুবোৰক পানী খুৱাই থকা দেখিলে। তেওঁ ক’লে: তেওঁলোকে পানী খুৱাই শেষ কৰাৰ পিছত কুঁৱাৰ ওপৰত শিলটো আকৌ থৈ দিলে। সেই শিলটো দহজন মানুহেহে উঠাব পাৰিছিল।

তেতিয়া তেওঁ দুগৰাকী মহিলাক পশুবোৰক আঁতৰাই ধৰি থকা দেখিলে। তেওঁ সুধিলে: «তোমালোকৰ বিষয়টো কি?» তেওঁলোকে তেওঁক নিজৰ কথা ক’লে। তেতিয়া তেওঁ শিলটোৰ ওচৰলৈ গৈ সেইটো উঠালে, তাৰ পিছত মাত্ৰ এবাৰ পানী তুলি তেওঁলোকৰ ভেড়াবোৰক পানী খুৱালে, যেতিয়ালৈকে সেইবোৰৰ পিয়াহ নুগুচিল। ইয়াৰ সনদ সহীহ।

আল্লাহৰ বাণী «তাৰ পিছত তেওঁ ছাঁৰ ফালে আঁতৰি গ’ল আৰু ক’লে: ‘হে মোৰ প্ৰতিপালক! তুমি মোৰ প্ৰতি যি কল্যাণ অৱতীৰ্ণ কৰা, মই তাৰ মুখাপেক্ষী’» সম্পৰ্কে ইবনু আব্বাছে কৈছে: মুছা মিছৰৰ পৰা মাদয়ানলৈ যাত্ৰা কৰিছিল। তেওঁৰ খাদ্য বনৰীয়া শাক-পাচলি আৰু গছৰ পাতৰ বাহিৰে একো নাছিল। তেওঁ খালী ভৰিৰে খোজ কাঢ়িছিল; মাদয়ান পোৱাৰ আগতেই তেওঁৰ ভৰিৰ জোতা ছিঙি গৈছিল।

তেওঁ ছাঁত বহিল, যদিও তেওঁ আল্লাহৰ সৃষ্টিৰ মাজত মনোনীত ব্যক্তি আছিল; ভোকৰ কাৰণে তেওঁৰ পেট পিঠিৰ লগত লাগি গৈছিল, আৰু তেওঁৰ ভিতৰৰ পৰা বনৰীয়া শাকৰ সেউজীয়া ৰং দেখা গৈছিল। তেওঁ এটা খেজুৰৰ টুকুৰাৰো অভাৱত আছিল।

«ছাঁৰ ফালে»—ইবনু আব্বাছ, ইবনু মছউদ আৰু আস-ছুদ্দীয়ে কৈছে: তেওঁ এজোপা গছৰ তলত বহিছিল। ইবনু জাৰীৰে কৈছে: আল-হুছাইন ইবনু আমৰ আল-আনকাযীয়ে মোক বৰ্ণনা কৰিছে; তেওঁৰ পিতৃয়ে আমাক বৰ্ণনা কৰিছে; ইছৰাঈলে আমাক আবু ইছহাকৰ পৰা, তেওঁ আমৰ ইবনু মাইমূনৰ পৰা, আৰু তেওঁ আব্দুল্লাহৰ পৰা—অৰ্থাৎ ইবনু মছউদৰ পৰা—বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁ কৈছিল: মই উটত উঠি দুটা ৰাতি যাত্ৰা কৰি পুৱাৰ সময়ত মাদয়ান পালোঁ। মুছাই যি গছৰ তলত আশ্ৰয় লৈছিল, সেই গছৰ বিষয়ে সুধিলোঁ।

দেখিলোঁ, সেয়া আছিল সতেজ আৰু সেউজীয়া পাতৰে ভৰা এজোপা গছ। মোৰ উটটো ভোকত আছিল; সি গছজোপাৰ ফালে আগবাঢ়ি গ’ল আৰু কিছু সময় পাতবোৰ চোবাই তাৰ পিছত উলিয়াই দিলে। মই মুছা (আঃ)-ৰ বাবে আল্লাহৰ ওচৰত দুআ কৰিলোঁ, তাৰ পিছত উভতি গ’লোঁ। ইবনু মছউদৰ পৰা আন এটা বৰ্ণনাত আছে যে তেওঁ সেই গছজোপাৰ ওচৰলৈ গৈছিল, য’ৰ পৰা আল্লাহে মুছাৰ সৈতে কথা পাতিছিল—আল্লাহেই ভালদৰে জানে।

আস-ছুদ্দীয়ে কৈছে: সেই গছজোপা আছিল ছামুৰ গছ। আতা ইবনু আস-ছায়িবে কৈছে: মুছাই যেতিয়া ক’লে, «হে মোৰ প্ৰতিপালক! তুমি মোৰ প্ৰতি যি কল্যাণ অৱতীৰ্ণ কৰা, মই তাৰ মুখাপেক্ষী», তেতিয়া মহিলাগৰাকীয়ে সেই কথা শুনিলে।

আল-বাগাৱীৰ তাফছিৰ

«তেওঁ তেওঁলোকৰ বাবে পানী খুৱালে, তাৰ পিছত ছাঁৰ ফালে আঁতৰি গ’ল»—এজোপা গছৰ ছাঁলৈ। প্ৰচণ্ড গৰম আৰু ভোকৰ কাৰণে তেওঁ তাৰ ছাঁত বহিল।

«আৰু ক’লে: ‘হে মোৰ প্ৰতিপালক! তুমি মোৰ প্ৰতি যি কল্যাণ অৱতীৰ্ণ কৰা’»—অৰ্থাৎ খাদ্য—«‘মই তাৰ মুখাপেক্ষী।’» ভাষাবিদসকলে কৈছে, ইয়াত ‘লি’ (لِـ) অব্যয়ৰ অৰ্থ ‘ইলা’ (إلى), অৰ্থাৎ ‘প্ৰতি’ বা ‘লৈ’। কোৱা হয়: ‘তেওঁ তাৰ বাবে দৰিদ্ৰ’ আৰু ‘তেওঁ তাৰ প্ৰতি মুখাপেক্ষী’।

তেওঁৰ কথাৰ অৰ্থ হৈছে: ‘তুমি মোৰ প্ৰতি যি কল্যাণ অৱতীৰ্ণ কৰা—অৰ্থাৎ খাদ্য—মই তাৰ প্ৰয়োজনগ্ৰস্ত।’ ভোকৰ কাৰণে তেওঁ খাদ্য বিচাৰিছিল। ইবনু আব্বাছে কৈছে: তেওঁ আল্লাহ তা‘আলাৰ ওচৰত এনে এটা ৰুটিৰ টুকুৰা বিচাৰিছিল, যাৰ দ্বাৰা তেওঁ পিঠি পোন কৰিব পাৰে। আল-বাকিৰে কৈছে: তেওঁ এই কথা কওঁতে এটা খেজুৰৰ টুকুৰাৰো অভাৱত আছিল।

ইবনু আব্বাছৰ পৰা ছাঈদ ইবনু জুবাইৰে বৰ্ণনা কৰিছে: মুছাই কৈছিল, «হে মোৰ প্ৰতিপালক! তুমি মোৰ প্ৰতি যি কল্যাণ অৱতীৰ্ণ কৰা, মই তাৰ মুখাপেক্ষী», অথচ তেওঁ আল্লাহৰ ওচৰত সৃষ্টিৰ ভিতৰত আটাইতকৈ মৰ্যাদাপূৰ্ণ ব্যক্তি আছিল; তথাপিও তেওঁ এটা খেজুৰৰ টুকুৰাৰো অভাৱত আছিল। মুজাহিদে কৈছে: তেওঁ কেৱল ৰুটিহে বিচাৰিছিল।

তেওঁলোক দুগৰাকী দ্ৰুতগতিত আন মানুহৰ আগতেই নিজৰ পিতৃৰ ওচৰলৈ উভতি গ’ল, আৰু তেওঁলোকৰ পশুবোৰৰ পিয়াহ ভালদৰে গুচিছিল। পিতৃয়ে তেওঁলোকক ক’লে: «তোমালোক ইমান সোনকালে কিয় উভতিলা?» তেওঁলোকে ক’লে: «আমি এজন সৎ মানুহক পাইছিলোঁ। তেওঁ আমাৰ প্ৰতি দয়া কৰিলে আৰু আমাৰ পশুবোৰক পানী খুৱাই দিলে।» তেতিয়া তেওঁ তেওঁলোকৰ এগৰাকীক ক’লে: «যোৱা, তেওঁক মোৰ ওচৰলৈ মাতি আনাগৈ।»