رَبِّ إِنِّي لِمَا أَنْزَلْتَ إِلَيَّ مِنْ خَيْرٍ، فَقِيرٌ.
رَبِّ إِنِّي لِمَا أَنْزَلْتَ إِلَيَّ مِنْ خَيْرٍ فَقِيرٌ
Аудионы юклемек мумкюн олмады. Сонъра текрар дэненъиз.
Rabbim! Şübhesiz, Sen maña endirgen her türlü hayırğa muhtacım.
Şekli: Allahnıñ qarşısında tam muhtac olğanını bildirmek (fakir — yoksul, muhtac). Bu, rızıq, sığınacaq ve yardım içün doğrudan talep etmeden yapılğan ince bir duadır.
Şeyh Abdurrahman es-Saadiniñ tefsiri
Musa aleyhisselâm ol ekkaya acıdı ve merhamet etti. «Ol ekkisi içün sürülerini suvardı»; bunı olardan ücret istemeden yaptı ve onıñ niyeti Allah Teâlâdan başqa bir şey degil edi. Ol ekkisi içün sürülerini suvarğandan soñ, şiddetli sıcaq vaqtında, kün ortasında edi. Bunı «soñra kölgege çekildi» sözlerinden añlamaq mümkün.
Yorğunlıqtan soñ kölege altında rahetlendi. «Ve dedi» — o vaqıtta Rabbinden rızıq istep: «Rabbim! Şübhesiz, Sen maña endirgen her türlü hayırğa muhtacım». Yani: «Maña doğru yöneltken ve maña nasip etken hayırğa muhtacım».
Bu, onıñ halı ile yapılğan bir duadır; hal ile istemek, til ile istemekten daa tesirlidir. Musa bu vaziyette Rabbine yalvarıp, Oña yalvarışını bildirmege devam etti. Eki qadın ise babalarınıñ yanına ketip, başlarından keçkenlerni añlattılar.
İmam İbn Kesirniñ tefsiri
Allah Teâlâ buyurdu: «Ol ekkisi içün sürülerini suvardı». Abu Bakr ibn Abu Şeybe şöyle dedi: Abdullah bizge rivayet etti; İsrail bizge Abu İshaqtan, o Amr ibn Meymun el-Evdiyden, o ise Ömer ibn el-Hattabdan (Allah ondan razı olsun) rivayet etti. Ömer dedi: Musa aleyhisselâm Medyenniñ su başına kelgende, insanlar toplulığınıñ sürülerini suvarğanını kördi. Ol adamlar ketken soñ, qudunıñ üstüne taşnı qayta qoydılar; bu taşnı on kişi bile köteralmağan.
O anda Musa, sürülerini su başından qaytarıp turğan eki qadınnı kördi. «Ne boldı sizge?» dep soradı. Olar başlarından keçkenlerni añlattılar. Musa taşnıñ yanına barıp onı köterdi, soñ bir kova su çekti; böylece qoyunlar qanıp su içti. Bu isnad sahihdir.
Allahnıñ «Soñra kölgege çekilip: “Rabbim! Şübhesiz, Sen maña endirgen her türlü hayırğa muhtacım”, dedi» sözleri aqqında İbn Abbas şöyle dedi: Musa Mısırdan Medyenge yol aldı; yanında yegeni tek yaban otları ve ağaç yapraqları edi. Yalañayaq edi ve Medyenge yetişkence, ayağındaki ayaqqabınıñ tabanı yırtıldı. Allahnıñ mahlûqatı arasından seçilgen ol, kölegege oturdı; açlıqtan qarnı sırtına yapışqan edi, yegen otlarınıñ yeşil rengi qarnınıñ içinden körüne edi ve ol bir hurmanıñ yarısına bile muhtac edi.
«Kölगेge» sözü aqqında İbn Abbas, İbn Mesud ve es-Suddiy: «Bir ağaçnıñ astına oturdı», dediler. İbn Cerir şöyle dedi: Hüseyn ibn Amr el-Anqaziy maña rivayet etti; atası bizge rivayet etti; İsrail Abu İshaqtan, o Amr ibn Meymundan, o ise Abdullahtan — yani İbn Mesuddan — rivayet etti. Abdullah dedi: «Eki gece boyunca deve üstünde yol aldım ve sabah Medyenge yetiştim. Musanıñ sığınğan ağacını soradım.
O, yem-yeşil, yapraqları taze bir ağaç edi. Aç olğan devem ağaçqa doğru uzandı, onı bir müddet kemirdi, soñ tüpürip çıqardı. Musa aleyhisselâm içün Allahqa dua ettim, soñ keri döndim». İbn Mesuddan kelgen başqa bir rivayetke köre, ol Musağa Allahnıñ sözlegen ağacınıñ yanına barğan.
Allah daa doğrusını bilir. Es-Suddiy bu ağaçnıñ semur ağacı olğanını ayttı. Ata ibn es-Saib dedi: Musa «Rabbim! Şübhesiz, Sen maña endirgen her türlü hayırğa muhtacım», degende, qadın onı eşitti.
el-Bağaviniñ tefsiri
«Ol ekkisi içün sürülerini suvardı, soñra kölgege çekildi» — bir ağaçnıñ kölegesine. Şiddetli sıcaqtan ve açlıqtan onıñ kölegesinde oturdı.
«Ve dedi: Rabbim! Şübhesiz, Sen maña endirgen her türlü hayırğa…» — yani taamğa — «…muhtacım».
Til alimleri «li» harf-i ceriniñ bu yerde «-ğa doğru» manasında olğanını aytalar. «O, onıñ içün muhtac» ve «o, oña muhtac» dep aytılır. Yani Musa: «Sen maña endirgen her türlü hayırğa, ya da taamğa muhtacım», dedi; açlığı sebebinden taam istey edi. İbn Abbas: «Belini doğrultmağa yetecek bir parça ekmek içün Allah Teâlâğa yalvardı», dedi.
El-Baqır: «Bunı aytqanında, bir hurmanıñ yarısına bile muhtac edi», dedi. İbn Abbasdan rivayet etken Said ibn Cübeyr: «Musa: “Rabbim! Şübhesiz, Sen maña endirgen her türlü hayırğa muhtacım”, dedi; halbuki ol Allahnıñ Özine eñ aziz olğan mahlûqatından edi. Şunıñnen bile, bir hurmanıñ yarısına muhtac edi», dedi. Mücahid: «Ol tek ekmek istedi», dedi.
Aytalar ki, eki qadın babalarınıñ yanına adamlar ve qoyunları tolu, emçekleri sütten şişken halda tezce qayttılar. Babaları: «Ne içün bu qadar tez qayttıñız?» dep soradı. Olar: «Bizge merhamet etip, sürülerimizni suvarğan salih bir adamğa rast keldik», dediler. Babaları qadınlarnıñ birine: «Bar, onı maña çağır», dedi.
«Sunan at-Tirmidhi» (№ 2482) kitabında şöyle rivayet etile: «Kim Allahqa muhtac olğanını bildirse, Allah oña kifayet berir».