Baahida iyo baryada Eebbe

Tafsiirka Sheekh Cabdiraxmaan As-Sacdi

Muuse عليه السلام wuu u naxariistay labadaas haween ah, (markaasuu u waraabiyey xoolahoodii), isaga oo aan wax ujro ah ka doonayn, isla markaana aan lahayn ujeeddo aan ahayn raalli ahaanshaha Alle, kor ahaaye. Markii uu u waraabiyey xoolahoodii, taas oo ahayd xilli kulaylku aad u darnaa, bartamaha maalinta, sida laga garanayo hadalkiisa ah: (Markaasuu u jeestay xagga hooska), si uu ugu nasto hooskaas daalkii dabadii. (Wuxuuna yidhi) xaaladdaas isagoo Rabbigiis ka baryaya rizqi: (Rabbiyow, waxaan u baahanahay khayr kasta oo aad ii soo dejiso).

Taas macnaheedu waa: Waxaan u baahanahay khayrka aad ii soo waddo oo aad ii fududayso. Tani waxay ahayd baryo uu xaaladdiisa ku muujiyey; baryada xaaladdu way ka hadal-roon tahay baryada afka. Xaaladdaas ayuu Rabbigiis baryadiisa ku sii waday, isaga oo baryada ku dadaalaya. Labadii haween ahse waxay aadeen aabbahood, waxayna uga warrameen wixii dhacay.

Tafsiirka Imaam Ibnu Kathiir

Alle, kor ahaaye, wuxuu yidhi: (Markaasuu u waraabiyey xoolahoodii). Abuu Bakr ibn Abii Shaybah wuxuu yidhi: Cabdullaah ayaa noo warramay, Israa’iil ayaa noo sheegay, Abuu Isxaaqna wuxuu ka weriyey Camr ibn Maymuun al-Awdii, isaguna wuxuu ka weriyey Cumar ibn al-Khattaab, Alle ha ka raalli noqdee, in Muuse عليه السلام markii uu yimid biyaha Madyan uu halkaas ka helay dad badan oo xoolahooda waraabinaya. Markii ay dhammeeyeen ayay dhagaxii ceelka ku celiyeen, mana awoodin in uu qaado wax aan ahayn toban nin. Markaasuu arkay laba haween ah oo xoolahooda celinaya.

Wuxuu yidhi: “Maxaa idin haysta?” Wayna uga warrameen. Dabadeed wuxuu u tegay dhagaxii oo kor u qaaday, ka dibna hal baaldi oo keliya ayuu biyo ku dhaansaday ilaa xoolihii ka dheregeen. Silsiladda werintu waa saxiix.

Hadalkiisa ah: (Markaasuu u jeestay xagga hooska, wuxuuna yidhi: Rabbiyow, waxaan u baahanahay khayr kasta oo aad ii soo dejiso). Ibnu Cabbaas wuxuu yidhi: Muuse wuxuu Masar uga soo socdaalay Madyan isaga oo aan haysan cunto aan ahayn dhir iyo caleemo geedaha ka mid ah. Cagahana wuu caga-caddaa, ilaa uu Madyan yimid kabtii cagihiisuna ka dhacday. Wuxuu fadhiistay hooska, isaga oo ahaa kii Alle makhluuqaadkiisa ka soo xulay, calooshiisuna gaajada darteed dhabarka ugu dheggan tahay; cagaarka dhirtu wuxuu ka muuqday gudaha calooshiisa, wuxuuna u baahnaa xataa nus xabbad timir ah.

Erayga (hooska) waxaa ku fasiray Ibnu Cabbaas, Ibnu Mascuud iyo as-Suddii in uu geed hoostiis fadhiistay. Ibnu Jariir wuxuu yidhi: al-Xusayn ibn Camr al-Canqazii ayaa ii sheegay, aabbihiis ayaa noo sheegay, Israa’iil ayaa noo sheegay, Abuu Isxaaqna wuxuu ka weriyey Camr ibn Maymuun, isaguna Cabdullaah—oo ah Ibnu Mascuud—wuxuu yidhi: “Laba habeen ayaan awr ku degdegay ilaa aan waaberigii Madyan gaaray. Waxaan weydiiyey geedkii uu Muuse hoos galay, waxaana la ii tilmaamay geed cagaaran oo caleemihiisu soo baxayaan. Awrkaygii oo gaajaysnaa ayaa u leexday dhankiisa oo cunay, muddo ayuu ruugayey dabadeedna tufay.

Markaasaan Muuse عليه السلام Alle uga baryey, dabadeedna waan dhaqaaqay.” Werin kale oo laga soo weriyey Ibnu Mascuud waxay sheegaysaa inuu tegay geedkii uu Alle Muuse kula hadlay, sida soo socota, Alle ayaana og. As-Suddii wuxuu yidhi: Geedku wuxuu ka mid ahaa geedaha samarka. Cataa’ ibn as-Saa’ib wuxuu yidhi: Markii Muuse yidhi: (Rabbiyow, waxaan u baahanahay khayr kasta oo aad ii soo dejiso), haweeneydii ayaa hadalkiisa maqashay.

Tafsiirka Al-Baqawi

(Markaasuu u waraabiyey xoolahoodii, dabadeedna wuxuu u jeestay xagga hooska) hoos geed, wuuna fadhiistay hoostiisa kulaylka daran iyo gaajada awgood.

(Wuxuuna yidhi: Rabbiyow, khayr kasta oo aad ii soo dejiso) cunto,

(waan u baahanahay). Dadka afka yaqaan waxay yidhaahdaan “laam”ku wuxuu halkan macnihiisu yahay “ilaa”; waxaa la yidhaahdaa: “Wuu u baahan yahay” iyo “wuu u baahan yahay.” Macnuhu waa: Waxaan u baahanahay khayr kasta oo aad ii soo dejiso, taas oo ah cunto. Wuxuu cunto ugu baahnaa gaajadiisa darteed.

Ibnu Cabbaas wuxuu yidhi: Wuxuu Alle weydiistay xabbad rooti ah oo uu xooggiisa ku haysto. Al-Baaqir wuxuu yidhi: Wuxuu sidaas yidhi isaga oo u baahan xataa nus xabbad timir ah. Saciid ibn Jubayr wuxuu ka weriyey Ibnu Cabbaas: Muuse wuxuu yidhi: (Rabbiyow, waxaan u baahanahay khayr kasta oo aad ii soo dejiso), isaga oo ahaa makhluuqa Alle agtiisa ugu karaamada badan; haddana wuxuu u baahnaa xataa nus xabbad timir ah. Mujaahid wuxuu yidhi: Rooti oo keliya ayuu weydiistay.

Waxay yidhaahdeen: Markii labadii haween ahi si dhakhso leh ugu noqdeen aabbahood, iyaga oo dadka kale ka soo hormaray, xoolahooduna caano badan buuxaan, ayuu ku yidhi: “Maxaad u soo degdegteen?” Waxay yidhaahdeen: “Waxaan helnay nin wanaagsan oo noo naxariistay, xoolahayagana noo waraabiyey.” Markaasuu midkood ku yidhi: “U tag oo ii yeedh.”