Ɗaɓɓaade ballal e Alla

Tafsiir sheekh Abdurrahman as-Saadi

Musa (عليه السلام) yurmiima ɓe ɗiɗo ɗin, o yurmiima ɓe (فَسَقَى لَهُمَا), tawa o ɗaɓɓaani e maɓɓe njoɓdi, tee wonaa ko heɓugol yeeso Alla waɗi ko o waɗi. Caggal nde o yurmi ɓe, o waɗi ɗum e waktu ɓernde gite, hakkunde ñalawma, ko feewi e konngi ɗii: (ثُمَّ تَوَلَّى إِلَى الظِّلِّ), o yahii e nder ɗo ɓaawo fii ɓeydude njoɓdi caggal tampere. (فَقَالَ) e nder ɗoon sahaa, o ɗaɓɓitii Alla reedu: (رَبِّ إِنِّي لِمَا أَنْزَلْتَ إِلَيَّ مِنْ خَيْرٍ فَقِيرٌ), maanaa: «Joomi am, miɗo fadi e moƴƴere nde njippinɗaa e am, ndee nde a waɗat e am.»

Ɗum ko ɗaɓɓitannde mo heewi e ngonka mum; ɗaɓɓaade e ngonka ɓuri ɗaɓɓaade e haala. O jooɗii e ɗoon ngonka, oɗo ɗaɓɓa Alla, oɗo usta yeeso makko. E bannge rewɓe ɗiɗo ɓen, ɓe yahii to baaba maɓɓe, ɓe haalani mo ko waɗi.

Tafsiir imaam Ibn Kathiir

Allaahu Jom Toowngal wi'i: (فَسَقَى لَهُمَا) «O yurmi ɓe ɗiɗo ɓen.» Abu Bakr ibn Abi Shaybah wi'i: Abdullah haalani min, Israa'iil haalani mo, iwde e Abu Ishaq, iwde e Amr ibn Maymun al-Awdi, iwde e Umar ibn al-Khattab (رضي الله عنه), wonde Musa (عليه السلام), nde o hewti maayo Madyan, o yiyii jama'a yimɓe no yurmoo. Nde ɓe timmini, ɓe ruttini kaaƴel ngal e dow ndiyam ndin; kadi alaa ko waawi yaltinde ngal so wonaa gorko sappo. O waɗi heen, o yiyii rewɓe ɗiɗo no haɗoo defte maɓɓe.

O naamnii: «Hol ko waɗi e mon?» Ɓe haalani mo. O yahi to kaaƴel ngal, o yaltini ngal, caggal ɗuum o heɓaani ko yurmaali so wonaa nde ñaamnduure gooto tan, haa defte ɗen ɓeydi ndiyam. Isnaad ngal laaɓii.

E konngi Alla: (ثُمَّ تَوَلَّى إِلَى الظِّلِّ فَقَالَ رَبِّ إِنِّي لِمَا أَنْزَلْتَ إِلَيَّ مِنْ خَيْرٍ فَقِيرٌ), Ibn Abbas wi'i: Musa yahii iwde e Misra haa Madyan, tawa alaa ñaamdu mum so wonaa ɓuuɓri e ɓaleeji lekki; o yahii tawa alaa paɗe, haa o hewta Madyan, paɗe mum gooto yaltinoo. O jooɗii e nder ɓaawo, tawa ko o cuɓaaɗo Alla e hakkunde tagooje mum; ɓernde mum woni e laawol ɓaawo mum sabu ɗaɓɓugol, tee ɓaleeji lekkol no yiytee e nder ɓernde mum, oɗo fadi haa e feccere tammaare.

E konngi: (إِلَى الظِّلِّ), Ibn Abbas, Ibn Mas'ud e as-Suddi ɓe wi'i: o jooɗii les lekki. Ibn Jarir wi'i: al-Husayn ibn Amr al-Anqazi haalani min, baaba mum haalani min, Israa'iil haalani min, iwde e Abu Ishaq, iwde e Amr ibn Maymun, iwde e Abdullah — ko Ibn Mas'ud — o wi'i: mi yahi e dow jawdi ñalɗi ɗiɗi, haa mi hewti Madyan subaka. Mi naamnii e lekki ngel Musa o yahi to, mi heɓi lekki ɓaleejo, no ɓuuɓri. Jawdi am, ndee nde ɓuri ɗaɓɓugol, yahii e makko, ndee ko ɗaɓɓitiiɗo; nde ñaami e makko sahaa seeɗa, nde yaltini ɗum.

Mi du'aani Alla ngam Musa (عليه السلام), caggal ɗuum mi yahi. E nder riwaaya goɗɗo iwde e Ibn Mas'ud, o yahii to lekki ngel Alla haali e Musa, hono ko arata. Alla ɓuri anndude. As-Suddi wi'i: ko lekki samar ngel. Ata ibn as-Sa'ib wi'i: nde Musa wi'i: (رَبِّ إِنِّي لِمَا أَنْزَلْتَ إِلَيَّ مِنْ خَيْرٍ فَقِيرٌ), rewɓe ɗin nanii mo.

Tafsiir al-Baghawi

(فَسَقَى لَهُمَا ثُمَّ تَوَلَّى إِلَى الظِّلِّ) ɓaawo lekki; o jooɗii e nder ɓaawo mum sabu ɓernde gite, tawa oɗo ɗaɓɓitii ñaamdu.

(فَقَالَ رَبِّ إِنِّي لِمَا أَنْزَلْتَ إِلَيَّ مِنْ خَيْرٍ) ñaamdu,

(فَقِيرٌ) Yimɓe ɗaɓɓitiiɗe ɗemngal ɓe wi'i lam ngal ko hono «to»; ɓe wi'a: «oɗo fadi e ɗum» walla «oɗo fadi to ɗum». Maanaa haala mum ko: «Ko moƴƴere nde njippinɗaa e am, ɗaɓɓaande ko ñaamdu, miɗo ɗaɓɓitiiɗo, miɗo fadi.» O ɗaɓɓitii ñaamdu sabu ɗaɓɓugol. Ibn Abbas wi'i: o ɗaɓɓii Alla feccere mburuure nde o waawi dariirde e mum.

Al-Baqir wi'i: o wi'i ɗum tawa oɗo ɗaɓɓitii haa e feccere tammaare. Sa'id ibn Jubayr iwde e Ibn Abbas wi'i: Musa wi'i: (رَبِّ إِنِّي لِمَا أَنْزَلْتَ إِلَيَّ مِنْ خَيْرٍ فَقِيرٌ), tawa ko o ɓuri ɓe Alla ɓuri yiɗde; kadi oɗo ɗaɓɓitii haa e feccere tammaare. Mujahid wi'i: o ɗaɓɓaani so wonaa mburuure.

Ɓe wi'i: nde rewɓe ɗin rutti to baaba maɓɓe, ɓe ruttii ko yaawi ko ɓuri yimɓe, defte maɓɓe ɓuri heewde ndiyam. O naamnii ɓe: «Hol ko yaawni mon?» Ɓe wi'i: «Min heɓi gorko moƴƴo, yurmi min, o yurmi defte amen.» O wi'i e gooto e maɓɓe: «Yahu noddu mo, ngam o arda to am.»