Mímọ̀ àìní níwájú Ọlọ́run

Tafsīr ti Shaykh ʿAbdurraḥmān as-Saʿdī

Mósè, kí ìkẹ́ àti àlàáfíà Ọlọ́run máa bá a, ṣàánú àwọn obìnrin méjèèjì, ó sì kà sí wọn lọ́kàn (ó sì fún àwọn ẹran-ọ̀sìn wọn ní omi), láìretí owó iṣẹ́ lọ́wọ́ wọn, kò sì ní ète mìíràn ju wíwá ojú rere Ọlọ́run Gíga Jùlọ lọ. Nígbà tí ó fún wọn ní omi, àkókò náà jẹ́ àkókò ooru líle, ní àárín ọjọ́, gẹ́gẹ́ bí ọ̀rọ̀ Ọlọ́run ṣe fi hàn pé: (Lẹ́yìn náà ó lọ sí ibi òjìji), ó sì sinmi níbẹ̀ lẹ́yìn àárẹ̀. (Ó sì wí) ní ipò yẹn, ó ń wá ìpèsè lọ́wọ́ Olúwa rẹ̀ pé: (Olúwa mi, dájúdájú, mo nílò ohun rere èyíkéyìí tí O bá sọ̀kalẹ̀ fún mi). Ìtumọ̀ rẹ̀ ni pé: “Mo nílò ohun rere tí O ń darí sí ọ̀dọ̀ mi tí O sì ń mú kí ó rọrùn fún mi.”

Èyí jẹ́ ìbéèrè tí ó fi ipò rẹ̀ hàn; ìbéèrè nípasẹ̀ ipò sábà máa ń lágbára ju ìbéèrè tí a fi ahọ́n sọ lọ. Ní ipò yìí, ó tẹ̀síwájú láti máa ké pe Olúwa rẹ̀, ó sì ń bẹ̀bẹ̀ lọ́dọ̀ Rẹ̀ pẹ̀lú ìrẹ̀lẹ̀. Ní ti àwọn obìnrin méjèèjì, wọ́n lọ sọ ohun tó ṣẹlẹ̀ fún bàbá wọn.

Tafsīr ti Imam Ibn Kathīr

Ọlọ́run Gíga Jùlọ sọ pé: (Ó sì fún àwọn méjèèjì ní omi). Abū Bakr ibn Abī Shaybah sọ pé: ‘Abdullāh sọ fún wa pé: Isrā’īl ròyìn fún wa láti ọ̀dọ̀ Abū Isḥāq, láti ọ̀dọ̀ ‘Amr ibn Maymūn al-Awdī, láti ọ̀dọ̀ ‘Umar ibn al-Khaṭṭāb, kí Ọlọ́run yọ́nú sí i, pé Mósè, kí ìkẹ́ àti àlàáfíà Ọlọ́run máa bá a, nígbà tó dé orísun omi Madyan, ó rí àwùjọ ènìyàn kan níbẹ̀ tí wọ́n ń fún àwọn ẹran-ọ̀sìn wọn ní omi. Nígbà tí wọ́n parí, wọ́n tún gbé òkúta ńlá náà lé ẹnu kànga. Kò sí ẹni tó lè gbé e sókè àyàfi ọkùnrin mẹ́wàá.

Nígbà náà ló rí àwọn obìnrin méjì tí wọ́n ń dá àwọn ẹran-ọ̀sìn wọn dúró. Ó béèrè pé: ‘Kí ni ọ̀ràn yín?’ Wọ́n sì sọ ohun tó ṣẹlẹ̀ fún un. Ó lọ sí òkúta náà, ó gbé e sókè, lẹ́yìn náà kò fa omi ju ìfà kan ṣoṣo lọ, síbẹ̀ àwọn àgùntàn náà mu títí wọ́n fi yó. Ẹ̀wọ̀n ìtàn yìí jẹ́ ṣaḥīḥ.

Nípa ọ̀rọ̀ Ọlọ́run pé: (Lẹ́yìn náà ó lọ sí ibi òjìji, ó sì wí pé: Olúwa mi, dájúdájú, mo nílò ohun rere èyíkéyìí tí O bá sọ̀kalẹ̀ fún mi), Ibn ‘Abbās sọ pé: Mósè rin ìrìn láti Íjíbítì lọ sí Madyan, kò sì ní oúnjẹ kankan bí kò ṣe ewébẹ̀ àti ewé igi. Ó ń rìn láìwọ bàtà, nígbà tó dé Madyan, bàtà ẹsẹ̀ rẹ̀ ti já. Ó jókòó sí ibi òjìji, òun tí ó jẹ́ ẹni àyànfẹ́ jù lọ nínú àwọn ẹ̀dá Ọlọ́run, ìyàn sì mú un tó bẹ́ẹ̀ tí ikùn rẹ̀ fi kan ẹ̀yìn rẹ̀. Ewébẹ̀ aláwọ̀ ewé tó jẹ sì hàn láti inú rẹ̀, ó sì nílò àní ìdajì déètì kan.

Nípa ọ̀rọ̀ náà pé: (sí ibi òjìji), Ibn ‘Abbās, Ibn Mas‘ūd àti al-Suddī sọ pé ó jókòó lábẹ́ igi kan. Ibn Jarīr sọ pé: Al-Ḥusayn ibn ‘Amr al-‘Anqazī sọ fún mi pé: bàbá mi sọ fún wa pé: Isrā’īl sọ fún wa láti ọ̀dọ̀ Abū Isḥāq, láti ọ̀dọ̀ ‘Amr ibn Maymūn, láti ọ̀dọ̀ ‘Abdullāh—èyí ni Ibn Mas‘ūd—pé: “Mo gun ràkúnmí fún òru méjì, títí mo fi dé Madyan ní òwúrọ̀. Mo béèrè nípa igi tí Mósè ti lọ sí abẹ́ rẹ̀, mo sì rí igi tútù aláwọ̀ ewé tó ń hó dáadáa. Ràkúnmí mi, tí ebi ń pa, yíjú sí i.

Ó já ewé rẹ̀, ó jẹ ẹ́ fún ìgbà díẹ̀, lẹ́yìn náà ó tutọ́ ọ jáde. Mo bẹ Ọlọ́run fún Mósè, kí ìkẹ́ àti àlàáfíà Ọlọ́run máa bá a, lẹ́yìn náà mo lọ.” Nínú ìròyìn mìíràn láti ọ̀dọ̀ Ibn Mas‘ūd, ó sọ pé ó lọ sí igi tí Ọlọ́run ti bá Mósè sọ̀rọ̀ láti ibẹ̀, gẹ́gẹ́ bí a ó ṣe mẹ́nuba rẹ̀ lẹ́yìn náà; Ọlọ́run ló mọ̀ jù. Al-Suddī sọ pé igi náà jẹ́ igi samr.

‘Aṭā’ ibn al-Sā’ib sọ pé nígbà tí Mósè wí pé: (Olúwa mi, dájúdájú, mo nílò ohun rere èyíkéyìí tí O bá sọ̀kalẹ̀ fún mi), obìnrin náà gbọ́ ọ.

Tafsīr al-Baghawī

(Ó sì fún àwọn méjèèjì ní omi, lẹ́yìn náà ó lọ sí ibi òjìji)—òjìji igi kan. Ó jókòó lábẹ́ rẹ̀ nítorí ooru líle, ebi sì ń pa á.

(Ó sì wí pé: Olúwa mi, dájúdájú, mo nílò ohun rere èyíkéyìí tí O bá sọ̀kalẹ̀ fún mi)—oúnjẹ.

(Èmi nílò): Àwọn onímọ̀ èdè sọ pé lẹ́tà «لِـ» níbí túmọ̀ sí «sí». Wọ́n máa ń sọ pé: “Ó jẹ́ aláìní sí i” àti “ó jẹ́ aláìní fún un.” Ìtumọ̀ rẹ̀ ni pé: “Mo nílò ohun rere èyíkéyìí tí O bá sọ̀kalẹ̀ fún mi,” ìyẹn oúnjẹ; ó jẹ́ aláìní, ó sì nílò rẹ̀. Ebi rẹ̀ ló mú un béèrè oúnjẹ.

Ibn ‘Abbās sọ pé: Ó bẹ Ọlọ́run pé kí Ó fún un ní búrẹ́dì díẹ̀ tó fi lè pa ebi rẹ̀. Al-Bāqir sọ pé: Ó sọ ọ̀rọ̀ yìí nígbà tó tilẹ̀ nílò ìdajì déètì kan. Sa‘īd ibn Jubayr ròyìn láti ọ̀dọ̀ Ibn ‘Abbās pé: Mósè sọ pé: (Olúwa mi, dájúdájú, mo nílò ohun rere èyíkéyìí tí O bá sọ̀kalẹ̀ fún mi), bó tilẹ̀ jẹ́ pé òun ni ẹni ọlá jù lọ lọ́dọ̀ Ọlọ́run; síbẹ̀, ó nílò ìdajì déètì kan. Mujāhid sọ pé: Kò béèrè ohun mìíràn bí kò ṣe búrẹ́dì.

Wọ́n sọ pé nígbà tí àwọn obìnrin méjèèjì padà lọ sọ́dọ̀ bàbá wọn kíákíá, ṣáájú àwọn ènìyàn yòókù, àwọn àgùntàn wọn sì kún, tí ikùn wọn sì tóbi nítorí omi tí wọ́n mu, bàbá wọn béèrè pé: “Kí ló mú kí ẹ tètè padà?” Wọ́n dáhùn pé: “A rí ọkùnrin rere kan tó ṣàánú wa, tó sì fún àwọn àgùntàn wa ní omi.” Ó wí fún ọ̀kan nínú wọn pé: “Lọ pè é fún mi.”