Musa bày tỏ sự cần cầu Allah

Tafsir của Sheikh Abdurrahman as-Sa'di

Musa (Mô-sê), cầu mong Allah ban phúc lành và bình an cho ông, động lòng thương hai cô gái và giúp họ, như lời Ngài phán: “Ông múc nước cho hai cô.” Ông không đòi tiền công từ họ, cũng không có mục đích nào khác ngoài tìm kiếm sự hài lòng của Allah Toàn năng. Sau khi múc nước cho họ — vào lúc nắng nóng gay gắt giữa trưa, như được chỉ ra trong lời Ngài: “Rồi ông lui về dưới bóng mát” — ông nghỉ ngơi dưới bóng cây sau khi mệt nhọc. “Rồi ông nói” trong hoàn cảnh ấy, cầu xin Đấng nuôi dưỡng mình ban cho kế sinh nhai: “Lạy Thượng Đế của bề tôi, quả thật bề tôi cần đến điều tốt lành nào Ngài ban xuống cho bề tôi.”

Nghĩa là: “Quả thật, bề tôi cần đến điều tốt lành mà Ngài đưa đến và tạo điều kiện cho bề tôi.” Đây là lời cầu xin bằng chính hoàn cảnh của ông; cầu xin bằng hoàn cảnh còn mạnh mẽ hơn cầu xin bằng lời nói. Ông tiếp tục ở trong tình trạng ấy, khẩn cầu và tha thiết hướng về Thượng Đế. Còn hai cô gái thì trở về với cha và kể cho ông nghe sự việc đã xảy ra.

Tafsir của Imam Ibn Kathir

Allah Toàn năng phán: “Ông múc nước cho hai cô.” Abu Bakr ibn Abi Shaybah thuật lại: Abdullah kể với chúng tôi rằng Isra’il đã thuật lại cho chúng tôi, từ Abu Ishaq, từ ‘Amr ibn Maymun al-Awdi, từ ‘Umar ibn al-Khattab, cầu mong Allah hài lòng về ông, rằng Musa, cầu mong Allah ban bình an cho ông, khi đến nguồn nước ở Madyan, thấy một đám đông đang cho gia súc uống. Khi họ làm xong, họ đặt tảng đá trở lại miệng giếng; chỉ mười người đàn ông mới nhấc nổi tảng đá ấy. Bỗng ông thấy hai cô gái đang giữ đàn gia súc tránh xa đám đông.

Ông hỏi: “Hai cô có chuyện gì vậy?” Họ kể cho ông nghe. Ông đến tảng đá, nhấc nó lên rồi chỉ múc một gầu nước, thế mà đàn cừu đã được uống no. Chuỗi truyền thuật này xác thực.

Lời Ngài: “Rồi ông lui về dưới bóng mát và thưa: ‘Lạy Thượng Đế của bề tôi, quả thật bề tôi cần đến điều tốt lành nào Ngài ban xuống cho bề tôi.’” Ibn ‘Abbas nói: Musa rời Ai Cập đi đến Madyan, không có thức ăn nào ngoài rau dại và lá cây. Ông đi chân trần, đến khi tới Madyan thì chiếc dép ở chân đã rơi mất. Ông ngồi dưới bóng mát, trong khi ông là người ưu tú nhất trong các tạo vật của Allah; bụng ông đói đến mức áp sát vào lưng, và màu xanh của rau dại có thể nhìn thấy từ bên trong bụng. Ông thiếu thốn đến nỗi chỉ cần một nửa quả chà là cũng đủ.

Về lời Ngài: “dưới bóng mát”, Ibn ‘Abbas, Ibn Mas‘ud và al-Suddi nói rằng ông ngồi dưới một cái cây. Ibn Jarir thuật lại: al-Husayn ibn ‘Amr al-‘Anqazi kể với tôi rằng cha ông kể với chúng tôi, Isra’il kể với chúng tôi, từ Abu Ishaq, từ ‘Amr ibn Maymun, từ ‘Abdullah — tức Ibn Mas‘ud — nói: “Tôi cưỡi lạc đà đi suốt hai đêm, cho đến khi sáng sớm tới Madyan. Tôi hỏi về cái cây mà Musa đã trú dưới bóng. Đó là một cái cây xanh tươi, sum suê.

Con lạc đà của tôi — lúc ấy đang đói — lao đến cây, ăn lá một lúc rồi nhả ra. Tôi cầu xin Allah ban điều lành cho Musa, cầu mong bình an cho ông, rồi rời đi.” Một lời thuật khác từ Ibn Mas‘ud cho biết ông đã đến cái cây nơi Allah phán truyền với Musa; điều này sẽ được nói đến sau, và Allah biết rõ nhất. Al-Suddi nói đó là cây keo samur.

‘Ata’ ibn al-Sa’ib nói: Khi Musa thưa: “Lạy Thượng Đế của bề tôi, quả thật bề tôi cần đến điều tốt lành nào Ngài ban xuống cho bề tôi”, người phụ nữ đã nghe thấy ông.

Tafsir của al-Baghawi

“Ông múc nước cho hai cô, rồi lui về dưới bóng mát”: bóng của một cái cây. Ông ngồi dưới bóng cây vì trời nóng gay gắt, trong khi đang đói.

“Rồi ông thưa: ‘Lạy Thượng Đế của bề tôi, quả thật bề tôi cần đến điều tốt lành nào Ngài ban xuống cho bề tôi’” — nghĩa là thức ăn.

“Cần đến” (faqīr): các nhà ngôn ngữ học nói rằng chữ “li” ở đây mang nghĩa “đến”; người ta nói: “Anh ấy cần đến điều ấy” và “anh ấy cần điều ấy”. Ý của lời ông là: “Quả thật, bề tôi cần đến điều tốt lành Ngài ban xuống cho bề tôi”, tức là thức ăn; ông đang cần và thiếu thốn vì đói. Ibn ‘Abbas nói: Ông cầu xin Allah ban cho một miếng bánh mì để có thể chống đỡ cơn đói. Al-Baqir nói: Ông đã thưa lời ấy trong khi cần đến nửa quả chà là.

Sa‘id ibn Jubayr thuật lại từ Ibn ‘Abbas: Musa đã nói: “Lạy Thượng Đế của bề tôi, quả thật bề tôi cần đến điều tốt lành nào Ngài ban xuống cho bề tôi”, dù ông là người cao quý nhất trong các tạo vật của Allah; vậy mà ông vẫn thiếu thốn đến nỗi cần một nửa quả chà là. Mujahid nói: Ông chỉ xin bánh mì.

Họ nói rằng khi hai cô gái trở về với cha, họ về nhanh hơn những người khác, và đàn cừu của họ đã no căng bụng. Ông hỏi họ: “Sao hai con về nhanh vậy?” Họ đáp: “Chúng con gặp một người đàn ông chính trực, ông ấy thương tình chúng con và múc nước cho đàn cừu.” Người cha bảo một trong hai cô: “Con hãy đi mời người ấy đến gặp cha.”