अल्लाहसमक्ष पूर्ण आवश्यकता

शेख अब्दुर्रहमान अस्-सादीको तफ्सिर

मूसा (अलैहिस्सलाम) ती दुई महिलाप्रति दयालु हुनुभयो र तिनीहरूमाथि कृपा गर्नुभयो। अतः उहाँले तिनीहरूका लागि पानी पिलाउनुभयो, तर तिनीहरूबाट पारिश्रमिक माग्नुभएन र उहाँको उद्देश्य अल्लाह तआलाको प्रसन्नताबाहेक अरू केही थिएन। जब उहाँले तिनीहरूका लागि पानी पिलाउनुभयो, त्यो अत्यन्त गर्मीको, दिनको मध्य समय थियो। उहाँको भनाइ «त्यसपछि उहाँ छायाँतिर जानुभयो» ले पनि यसै कुराको प्रमाण दिन्छ।

थकाइपछि छायाँमा विश्राम गर्नुभयो। त्यस अवस्थामा उहाँले आफ्ना पालनकर्तासँग जीविका माग्दै भन्नुभयो: «हे मेरा पालनकर्ता! तिमीले ममाथि जुनसुकै भलाइ अवतरित गर्छौ, म त्यसको नितान्त आवश्यकता भएको छु»। अर्थात्, तिमीले मसम्म पुर्‍याउने र मेरा लागि सहज बनाउने भलाइको मलाई आवश्यकता छ।

यो उहाँले आफ्नो अवस्थामार्फत गर्नुभएको माग थियो। अवस्थामार्फत गरिएको माग, मुखले शब्द बोलेर गरिएको मागभन्दा बढी प्रभावकारी हुन्छ। उहाँ त्यस अवस्थामा निरन्तर आफ्नो पालनकर्तासँग दुआ गर्दै र विनयपूर्वक याचना गर्दै रहनुभयो। ती दुई महिलाचाहिँ आफ्ना पिताकहाँ गए र भएको घटना सुनाए।

इमाम इब्न कसीरको तफ्सिर

अल्लाह तआला भन्नुहुन्छ: «अतः उहाँले तिनीहरूका लागि पानी पिलाउनुभयो»। अबू बक्र इब्न अबी शैबाले भने: हामीलाई अब्दुल्लाहले बयान गरे, उनलाई इस्राईलले, उनलाई अबू इस्हाकले, उनलाई अम्र इब्न मैमून अल-अवदीले, उमर इब्न अल-खत्ताब (रजियल्लाहु अन्हु) बाट बयान गरे कि मूसा (अलैहिस्सलाम) मदयनको पानीघाटमा पुग्दा त्यहाँ मानिसहरूको एउटा समूहले आफ्ना पशुहरूलाई पानी पिलाइरहेको देख्नुभयो। जब तिनीहरू सकिए, तिनीहरूले इनारमाथि ढुङ्गा फेरि राखे। त्यो ढुङ्गा दश जना पुरुषले मात्र उठाउन सक्थे।

त्यतिबेला उहाँले दुई महिलालाई आफ्ना पशुहरूलाई पानीतिर जानबाट रोकिरहेको देख्नुभयो। उहाँले सोध्नुभयो: «तिमीहरूलाई के परेको छ?» तिनीहरूले आफ्नो कुरा सुनाए। त्यसपछि उहाँ ढुङ्गाकहाँ जानुभयो र त्यसलाई उठाउनुभयो। उहाँले एकपटक मात्र पानी तान्नुभयो, तर त्यसैले तिनीहरूका भेडाहरू तृप्त भए। यसको सनद सही छ।

अल्लाहको भनाइ «त्यसपछि उहाँ छायाँतिर जानुभयो र भन्नुभयो: हे मेरा पालनकर्ता! तिमीले ममाथि जुनसुकै भलाइ अवतरित गर्छौ, म त्यसको नितान्त आवश्यकता भएको छु» सम्बन्धमा इब्न अब्बासले भने: मूसा मिश्रबाट मदयनतर्फ हिँड्नुभयो। उहाँसँग खानेकुरा केही थिएन, केवल सागपात र रूखका पातहरू मात्र थिए। उहाँ खाली खुट्टा हुनुहुन्थ्यो, र मदयन पुग्दासम्म उहाँको खुट्टाको जुत्ता चुँडिएको थियो।

उहाँ अल्लाहका सृष्टिमध्ये छानिनुभएका बन्दाहरूमा हुनुहुन्थ्यो, तर भोकले उहाँको पेट पिठ्युँमा टाँसिएको थियो। उहाँले खाएको सागपातको हरियो रङ पेटभित्रबाट देखिन्थ्यो र उहाँ खजुरको एउटा टुक्राको समेत आवश्यकतामा हुनुहुन्थ्यो।

«छायाँतिर» भन्ने सम्बन्धमा इब्न अब्बास, इब्न मस्ऊद र अस-सुद्दीले भने: उहाँ रूखमुनि बस्नुभयो। इब्न जरिरले भने: मलाई अल-हुसैन इब्न अम्र अल-अन्कजीले बयान गरे, उनलाई उनका पिताले, उनलाई इस्राईलले, उनलाई अबू इस्हाकले, उनलाई अम्र इब्न मैमूनले, अब्दुल्लाह—अर्थात् इब्न मस्ऊद—बाट बयान गरे कि उनले भने: «म ऊँटमा लगातार दुई रात यात्रा गरेर बिहान मदयन पुगेँ। मैले मूसा आश्रय लिनुभएको रूखबारे सोधेँ। त्यो हरियो र ताजा रूख थियो।

मेरो ऊँट भोकाएको थियो, त्यसैले त्यो रूखतिर गयो र केही बेर त्यसलाई चपायो, तर त्यसपछि थुकेर फाल्यो। मैले मूसा (अलैहिस्सलाम) का लागि अल्लाहसँग दुआ गरेँ र त्यसपछि फर्किएँ»। इब्न मस्ऊदबाट अर्को रिवायतमा उहाँ मूसा (अलैहिस्सलाम) सँग अल्लाहले कुरा गर्नुभएको रूखकहाँ जानुभएको थियो भन्ने आएको छ; यसको उल्लेख पछि आउनेछ, र अल्लाह नै सबैभन्दा जान्ने हुनुहुन्छ। अस-सुद्दीले भने: त्यो रूख समुरको रूखमध्ये थियो।

अता इब्न अस-साइबले भने: जब मूसा (अलैहिस्सलाम) ले «हे मेरा पालनकर्ता! तिमीले ममाथि जुनसुकै भलाइ अवतरित गर्छौ, म त्यसको नितान्त आवश्यकता भएको छु» भन्नुभयो, ती महिलाले उहाँको आवाज सुनिन्।

अल्-बगवीको तफ्सिर

«अतः उहाँले तिनीहरूका लागि पानी पिलाउनुभयो, त्यसपछि छायाँतिर जानुभयो»—एउटा रूखको छायाँमा। अत्यन्त गर्मी र भोकका कारण उहाँ त्यसको छायाँमा बस्नुभयो। «अनि भन्नुभयो: हे मेरा पालनकर्ता! तिमीले ममाथि जुनसुकै भलाइ अवतरित गर्छौ»—अर्थात् खाना—«म त्यसको नितान्त आवश्यकता भएको छु»।

भाषाविद्हरूका अनुसार यहाँ ‘लाम’ حرفको अर्थ ‘तर्फ’ हो। अरबीमा ‘ऊ त्यसका लागि फक़ीर हो’ र ‘ऊ त्यसको तर्फ फक़ीर हो’ दुवै भनिन्छ। उहाँको आशय थियो: तिमीले ममाथि अवतरित गरेको भलाइ, अर्थात् खाना, मलाई आवश्यक छ। उहाँ भोकका कारण खानाको खाँचोमा हुनुहुन्थ्यो।

इब्न अब्बासले भने: उहाँले आफ्नो ढाड ठाडो राख्न सक्ने रोटीको एउटा टुक्रा माग्नुभयो। अल-बाकिरले भने: उहाँले यो दुआ भन्नुभएको बेला खजुरको एउटा टुक्रासमेत चाहिन्थ्यो। सईद इब्न जुबैरले इब्न अब्बासबाट बयान गरे: मूसा (अलैहिस्सलाम) ले «हे मेरा पालनकर्ता! तिमीले ममाथि जुनसुकै भलाइ अवतरित गर्छौ, म त्यसको नितान्त आवश्यकता भएको छु» भन्नुभयो।

उहाँ अल्लाहका सबैभन्दा सम्मानित सृष्टिमध्ये हुनुहुन्थ्यो, तर खजुरको एउटा टुक्रासमेत आवश्यक थियो। मुजाहिदले भने: उहाँले रोटीबाहेक अरू केही माग्नुभएन।

जब ती दुई महिला आफ्ना पिताकहाँ फर्किए, तिनीहरू अरू मानिसभन्दा छिटो पुगे र तिनीहरूका भेडाहरूको थुन दूधले भरिएको थियो। पिताले तिनीहरूलाई भने: «तिमीहरू किन यति छिटो फर्कियौ?» तिनीहरूले भनिन्: «हामीले एक जना सदाचारी मानिस भेट्यौँ। उहाँले हामीमाथि दया गर्नुभयो र हाम्रा भेडाहरूलाई पानी पिलाउनुभयो»। त्यसपछि उनले तीमध्ये एक जनालाई भने: «जाऊ, उनलाई मेरो निम्ति बोलाएर ल्याऊ»।