دعای زکریا برای فرزند

تفسیر شیخ عبدالرحمن السعدی

یعنی: بنده و پیامبرمان زکریا را یاد کن؛ با یادکردن از او، از او نام ببر و مناقب و فضایلش را بیان کن؛ از جملهٔ آن‌ها این فضیلت بزرگ است که دربردارندهٔ خیرخواهی او برای مردم و رحمت خداوند نسبت به اوست؛ او پروردگارش را ندا داد: «پروردگارا، مرا تنها مگذار»؛ یعنی همان‌گونه که گفت: «پروردگارا، استخوانم سست شده و سرم از پیری سپید گشته است، و من هرگز در دعایی که به درگاه تو، پروردگارا، کرده‌ام، ناامید نبوده‌ام. و من از وارثان پس از خود بیم دارم و همسرم نازاست؛ پس از نزد خود جانشینی به من ببخش که از من و از خاندان یعقوب ارث ببرد، و پروردگارا، او را پسندیده قرار ده.»

از این آیات درمی‌یابیم که سخن او: «پروردگارا، مرا تنها مگذار» از آن رو بود که چون زمان مرگش نزدیک می‌شد، بیم داشت پس از او کسی به جای او در دعوت به سوی خدا و خیرخواهی برای بندگان خدا برنخیزد، و در روزگار خویش تنها بماند، بی‌آنکه کسی را به‌جا بگذارد که در آنچه بر عهده گرفته بود، یار و پشتیبانش باشد. «و تو بهترین وارثانی»؛ یعنی تو بهترینِ باقی‌ماندگانی و بهترین کسی هستی که پس از من با نیکی جانشین می‌شود؛ و تو از من به بندگانت مهربان‌تری. اما من آنچه را می‌خواهم که دلم به آن آرام گیرد، جانم با آن آسوده شود و پاداشش در ترازوی اعمالم قرار گیرد.

تفسیر امام ابن کثیر

خداوند از بنده‌اش زکریا خبر می‌دهد، آن‌گاه که از خدا خواست فرزندی به او عطا کند که پس از او پیامبر باشد. شرح این داستان پیش‌تر به‌تفصیل در آغاز سورهٔ «مریم» و نیز در سورهٔ «آل‌عمران» آمده است؛ و در اینجا مختصرتر از آن دو بیان شده است. «آن‌گاه که پروردگارش را ندا داد»؛ یعنی پنهانی و دور از قومش گفت: «پروردگارا، مرا تنها مگذار»؛ یعنی فرزندی ندارم و وارثی نیست که پس از من در میان مردم جانشینم شود. «و تو بهترین وارثانی»؛ این سخن دعایی همراه با ستایش است و با خواستهٔ او تناسب دارد.

تفسیر بغوی

سخن خداوند عزوجل: «و زکریا را [یاد کن] آن‌گاه که پروردگارش را ندا داد»؛ یعنی پروردگارش را دعا کرد. «پروردگارا، مرا تنها مگذار»؛ یعنی تنها و بی‌فرزندم مگذار و وارثی روزی‌ام کن. «و تو بهترین وارثانی»؛ ستایش خداوند است، زیرا او پس از نابودی آفریدگان باقی می‌ماند و برترینِ باقی‌ماندگان است.