સંતાન માટે ઝકરિયાની દુઆ

શેખ અબ્દુર્રહમાન અસ-સાદીની તફસીર

એટલે કે, અમારા બંદા અને રસૂલ ઝકરિયાનો ઉલ્લેખ કરો, તેમનો માન વધારતાં અને તેમના ગુણો તથા મહાનતાઓને જાહેર કરતાં. તેમાં આ મહાન મહાનતા પણ સામેલ છે, જેમાં લોકો પ્રત્યેની તેમની ભલાઈની ભાવના અને તેમના પર અલ્લાહની રહેમતનો સમાવેશ થાય છે: તેમણે પોતાના રબને પોકારીને કહ્યું: «હે મારા રબ! મને એકલો ન છોડ» (૨૧:૮૯). એટલે કે, તેમણે કહ્યું: «હે મારા રબ!

મારી હાડકાં નબળી પડી ગયાં છે અને મારું માથું સફેદ વાળથી ભરાઈ ગયું છે. હે મારા રબ! તને પોકારીને હું ક્યારેય નિરાશ થયો નથી. મારી પાછળ મારા સગાંસંબંધીઓ [દીનની જવાબદારી સંભાળવામાં] નિષ્ફળ જશે એવો મને ભય છે, અને મારી પત્ની વાંઝણી છે.

તેથી તારા તરફથી મને એક વારસદાર આપ, જે મારો અને યાકૂબના કુટુંબનો વારસ બને, અને હે મારા રબ! તેને તારી પ્રસન્નતા પ્રાપ્ત કરનાર બનાવ» (મરયમ ૧૯:૪–૬). આ આયતોથી આપણે જાણીએ છીએ કે «હે મારા રબ! મને એકલો ન છોડ» કહેવાનો અર્થ એ હતો કે જ્યારે તેમનો અંતિમ સમય નજીક આવ્યો, ત્યારે તેમને ભય થયો કે તેમના પછી કોઈ અલ્લાહ તરફ બોલાવવાનું અને અલ્લાહના બંદાઓને નસીહત કરવાનું સ્થાન નહીં લે; તેમના સમયમાં તેઓ એકલા રહી જશે, અને તેમના કાર્યમાં તેમની મદદ કરનાર તથા તેમને અનુસરનાર કોઈ ઉત્તરાધિકારી નહીં હોય.

«અને તું શ્રેષ્ઠ વારસદાર છે»નો અર્થ એ છે કે તું સૌના નાશ પછી બાકી રહેનારાઓમાં શ્રેષ્ઠ છે, અને મારા પછી સારા ઉત્તરાધિકારી આપનારાઓમાં પણ શ્રેષ્ઠ છે. તું પોતાના બંદાઓ પર મારા કરતાં વધુ દયાળુ છે; પરંતુ હું એવું સંતાન ઇચ્છું છું, જેનાથી મારું હૃદય નિશ્ચિંત થાય, મારો જીવ શાંત થાય અને જેનો સવાબ મારા ત્રાજવામાં ઉમેરાય.

ઇમામ ઇબ્ન કસીરની તફસીર

અલ્લાહ પોતાના બંદા ઝકરિયા વિશે જણાવે છે કે તેમણે અલ્લાહ પાસે એવી સંતાનની વિનંતી કરી, જે તેમના પછી નબી બને. આ કથા પહેલાં સૂરા મરયમની શરૂઆતમાં અને સૂરા આલે ઇમરાનમાં વિગતવાર આવી ચૂકી છે; અહીં તે બંને કરતાં સંક્ષિપ્ત છે. «જ્યારે તેમણે પોતાના રબને પોકાર્યા» એટલે કે પોતાની કોમથી છુપાઈને. «હે મારા રબ!

મને એકલો ન છોડ» એટલે કે મારી કોઈ સંતાન નથી અને લોકોમાં મારા પછી સ્થાન લે એવો કોઈ વારસદાર નથી. «અને તું શ્રેષ્ઠ વારસદાર છે»—આ વિનંતીને અનુરૂપ દુઆ અને અલ્લાહની પ્રશંસા છે.

અલ-બગવીની તફસીર

પરાક્રમી અને મહાન અલ્લાહના વચન «અને ઝકરિયાને યાદ કરો, જ્યારે તેમણે પોતાના રબને પોકાર્યા»નો અર્થ છે: તેમણે પોતાના રબને દુઆ કરી. «હે મારા રબ! મને એકલો ન છોડ» એટલે કે, મને એકાકી અને નિઃસંતાન ન રાખ; મને વારસદાર આપ. «અને તું શ્રેષ્ઠ વારસદાર છે»—આ અલ્લાહની પ્રશંસા છે, કારણ કે સર્જનો નાશ પામ્યા પછી તે જ બાકી રહે છે, અને જીવતા બાકી રહેનારાઓમાં તે સૌથી શ્રેષ્ઠ છે.