Zakariyoning farzand so‘rab qilgan duosi

Shayx Abdurahmon as-Sa’diy tafsiri

Ya’ni, bandamiz va rasulimiz Zakariyoni esla. Uni zikr qilish va maqtovga loyiq sifatlari hamda fazilatlarini yoyish bilan ulug‘la. Uning fazilatlaridan biri — xalqiga nasihat qilgani, Alloh unga rahm qilgani va u: «Robbim, meni yolg‘iz tashlab qo‘yma», deb Robbisiga nido qilganidir. Ya’ni: «U: “Ey Robbim, albatta, suyaklarim zaiflashdi, boshim oq sochga to‘ldi.

Ey Robbim, Senga duo qilish bilan baxtsiz bo‘lmaganman. Men ortimda qoladigan qarindoshlarimdan xavotirdaman, xotinim esa tug‘masdir. Bas, menga O‘z huzuringdan bir valiy ato etgin. U menga ham, Ya’qub xonadoniga ham voris bo‘lsin.

Ey Robbim, uni O‘zing rozi bo‘ladigan kishi qilgin”, dedi». Ushbu oyatlardan bilamizki, «Robbim, meni yolg‘iz tashlab qo‘yma» degan so‘zi bilan u ajalining yaqinlashganida, o‘zidan keyin Allohga da’vat qilish va Allohning bandalariga nasihat qilish ishida uning o‘rnini bosadigan biror kishi qolmasligidan qo‘rqqan. Shuningdek, o‘z zamonasida yolg‘iz qolib, zimmasiga olgan ishlarida unga ko‘maklashadigan va madad beradigan biror voris bo‘lmasligidan xavotirlangan. «Sen vorislarning eng yaxshisisan», ya’ni Sen eng boqiy Zotsan va ortimdan menga yaxshilik bilan voris bo‘luvchilarning eng yaxshisisan.

Sen bandalaringga mendan ko‘ra rahmliroqsan. Ammo qalbim taskin topishi, ko‘nglim orom olishi va savobi amallarim tarozisida bo‘lishi uchun [farzand so‘rayman].

Imom Ibn Kasir tafsiri

Alloh taolo O‘z bandasi Zakariyo haqida xabar beradi: u Allohdan o‘zidan keyin payg‘ambar bo‘ladigan farzand ato etishini so‘ragan. Bu qissa avval Maryam surasining boshida va Oli Imron surasida batafsil bayon qilingan, bu yerda esa qisqaroq keltirilgan. «U Robbisiga nido qilganida», ya’ni qavmidan yashirincha: «Robbim, meni yolg‘iz tashlab qo‘yma», dedi. Ya’ni: «Mening farzandim yo‘q, odamlar orasida mendan keyin o‘rnimni egallaydigan vorisim ham yo‘q. Sen vorislarning eng yaxshisisan». Bu so‘ralgan narsaga munosib duo va madhdir.

Al-Bag‘aviy tafsiri

Alloh azza va jalla: «Zakariyoni ham esla, u Robbisiga nido qilganida», ya’ni Robbisiga duo qilganida, deydi. «Robbim, meni yolg‘iz tashlab qo‘yma», ya’ni farzandsiz yolg‘iz qoldirma va menga voris ato et. «Sen vorislarning eng yaxshisisan» — bu Allohning madhidir: U maxluqlar foniy bo‘lganidan keyin boqiy qoluvchidir va tirik qolganlarning eng afzalidir.